تامین اجتماعی نهادی در دولت های مدرن است که بر اساس آن افرادی که به هر دلیلی زندگی عادی آنها دچار اختلال شده است، تحت حمایت این نظام قرار می گیرند پرهزینه ترین بخش این نظام، حوزه حمایت های اجتماعی است که به افرادی ارتباط دارد که به هیچ نحو نمی توانند حتی بخش کوچکی از بهای خدمات دریافتی را بپردازند.امام علی (ع) در عهدنامه مالک اشتر بخشی از جامعه را با عنوان طبقه فرودستان معین می کند و مصادیقی از آنان را صریحا نام می برد. ایشان ضمن تعیین منابع مالی برای هزینه کردن در این راه، مدیریت این امر را وظیفه حاکم می داند و او را مسوول مستقیم تامین اجتماعی می داند. اگر چه اعلام می فرماید حاکم فردی خداترس و متواضع را برای این کار بگمارد. امام (ع) ماهیت این کار را حق الله اعلام و با همین عنوان، ضمانت اجرایی مناسب را برای این کار فراهم می کند.

امام علی علیه السلام برای معرفی مدیر و فرمانده مورد اعتماد خویش، مالک اشتر، بیش از 25 ویژ گی بارز را بیان کرده است. این توصیف ها، مالک اشتر را فردی شاخص و الگویی قابل تاسی نشان داده که حامل فرهنگ علوی است هدف امام علی علیه السلام در بیان اوصاف برجسته مالک گفتمان سازی برای گزینش اصلح و شایسته سالاری در مدیریت و به تبع آن باورسازی و اجماع سازی در جامعه است تا مهندسی فرهنگ عمومی شکل مطلوب بگیرد. در صورت باورمندی جامعه به شایسته سالاری مطابق فرهنگ علوی، مطالبات عمومی در حوزه حاکمیت تغییر می کند و هر فرقه ای با دسیسه های تبلیغی، تزویر سیاسی و اعمال زور قادر به نفوذ در مدیریت جامعه اسلامی نیست. ایشان همچنین با روشی حکیمانه، اقناع جامعه مخاطب را در گزینش و جابجایی مدیران و فرماندهان وجهه همت قرار داده است تا به همبستگی اجتماعی گسستی وارد نشود و هم گرایی و مواسات مورد تاکید اسلام حفظ گردد و به اعتماد مردم و نخبگان آسیبی نرسد. در این پژوهش تلاش شده است تا شخصیت مالک اشتر به عنوان مدیر دلایی از نگاه امام علی علیه السلام معرفی گردد.

این پژوهش به ارائه الگوی حکمرانی اسلامی بر مبنای عهد مالک اشتر که در پی جامعه نیک وآرمان-گرا ست، می پردازد. نامه 53 حضرت امیر به والی مصر، مشهورترین سند شرح وظایف حاکمان اسلامی است. نوع شناسی مقاله حاضر، بر اساس هدف از نوع اکتشافی است که با رویکرد استقرایی انجام شده و در چارچوب پارادایم تفسیری قرار می گیرد. روش گردآوری اطلاعات به طریق اسنادی، و روش تحلیل داده ها نیز از نوع تحلبل مضمون می باشد. در این پژوهش متن نامه 53 مورد بررسی و واکاوی قرار گرفت که در نهایت منجر به احصاء 135 مضمون پایه گردید که در 19 مضمون سازمان دهنده و 3 مضمون فراگیر طبقه بندی شدند. سه مضمون فراگیر شامل؛ اصول اخلاقی، سیاست های کلان و اقدامات عملی حکمرانی می باشد که پژوهش حاضر را از سایر پژوهش ها متمایز ساخته است.

پیشگیری از جرم یکی از مهم ترین وظایفی است که در جمهوری اسلامی ایران بر عهده نیروهای انتظامی نهاده شده است، این نیروها زمانی می توانند به هدف استقرار نظم، امنیت و تامین آسایش عمومی و فردی نائل شوند که در راستای پیشگیری تمهیدات لازم را بیندیشند. در نظام های حقوقی مختلف راهکارهای متفاوتی برای دستیابی به پیشگیری انتظامی ارائه شده که اگر این راه کارها با آنچه در عهدنامه مالک اشتر مورد مقایسه قرار گیرد، عظمت و معجزه آسا بودن آنچه در عهدنامه در این زمینه آمده مشخص می شود.از لابه لای توصیه های امیرمومنان علیه السلام در سه زمینه ویژگی های لازم برای نیروهای انتظامی، وظایف فرماندهان در قبال نیروهای تحت امر و رابطه و رفتار مطلوبی که این نیروها می بایست با مردم داشته باشند، می توان به کارآمد و مترقی ترین راهکار در نیل به هدف پیشگیری انتظامی دست پیدا کرد، مقاله حاضر تلاش دارد تا چگونگی و روشی که می توان برای پیشگیری انتظامی از جرم در عهدنامه مالک اشتر مورد استفاده و بهره برداری قرار داد را ارائه نماید.

نامه ی 53 نهج­ البلاغه، عهدنامه­ ای از جانب امیرمؤمنان­ علی(ع) به والی مصر، مشهورترین سند شرح وظایف حاکمان و مدیران اسلامی است. در اهمیت این سند همین بس که طراحی ساختار و چینش محتوایش، نه به ابتکار سیدرضی که توسط خود امام صورت گرفته است. سیاست­ نامه­ ای که از یک­ سو شیوه­ ها و ابزارهای حفظ مشروعیت و اقتدار سیاسی عهده­ داران اداره ی امور جامعه را تبیین و از سوی دیگر عوامل تضعیف و اضمحلال حکومت را بازگو می­ نماید و ترسیم­ کننده ی اهداف، وظایف، شعارها و مبانی فکری حکومت­ اسلامی است. پژوهش حاضر، تحقیقی نظری از نوع توصیفی-اکتشافی است که به بررسی مضامین عهدنامه با روش تحلیل مضمون پرداخته است. در استخراج و کدگذاری مضامین و کشف روابط آن ها از نرم افزار MAXQDA استفاده شده است. استنباط روابط بینامضامینی، الگوی حکومتی-تربیتی امیرمؤمنان(ع) را دارای سه بعد رابطه ی حاکم با خدا، مردم و کارگزاران نشان می­ دهد. این سیاست­ نامه ی علوی، وظایف حاکم را حول این سه مقوله بیان می­ دارد. تدابیر و راهکارهای تحقّق این بایسته­ ها محورهای متعددی دارند. مقوله ی نخست به ضرورت خودسازی در قالب 13 محور نظیر ارتباط حاکم با خدا، پیروی از قرآن و سنت و مشورت صحیح می­ پردازد. مقوله ی دوم به مقبولیت مردمی و کارآمدی حاکم در قالب 9 محور نظیر مدارا با مردم، جلب حسن­ ظنّ و ادای حقوق­ شان اشاره دارد و مقوله ی سوم به تعامل حاکم با کارگزاران در قالب 5 محور می­ پردازد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.